برگزاری نمایشگاه هنرجویان «رضا مهدوی» در نگارخانه رضوان مشهد | «چشم بلورین»؛ بازنمایی تداوم و پویایی نقاشی ایرانی

به گزارش شهرآرانیوز؛ نمایشگاه «چشم بلورین» با هدف بازنمایی تداوم و پویایی هنر‌های سنتی و نقاشی ایرانی شکل گرفته است؛ هنری اصیل که برپایه دقت، ظرافت و تأمل بنا شده و بخش مهمی از هویت فرهنگی و تاریخی ایران را تشکیل می‌دهد. این نمایشگاه بر آن است تا نشان دهد حفظ و شناخت این هنر نه تنها ادای احترام به گذشته، بلکه راهی برای تداوم فرهنگی و هویت ایرانی در جهان معاصر است. این هدف از طریق مجموعه‌ای از آثار نگارگری، گل و مرغ و تذهیب و با بهره گیری از تکنیک‌های متنوع محقق شده است.

در این آثار، هنرمندان با الهام از میراث کهن نقاشی ایرانی، کوشیده‌اند میان سنت و نوآوری پیوندی برقرار کنند و این هنر‌ها را با زبان امروز بازآفرینی کنند. «چشم بلورین» برای هفتمین بار، میزبان آثار هنرجویان استاد رضا مهدوی است که تا ۱۸ دی ماه ۱۴۰۴ در نگارخانه رضوان برپاست.

حضور ٢٩ هنرجو در این نمایشگاه، نشان دهنده استمرار یک جریان آموزشی و هنری است که بر حفظ و ترویج هنر اصیل ایرانی تأکید دارد. این آثار به واسطه راهنمایی استاد و تلاش هنرجویان، در قالب این نمایشگاه، پیش روی مخاطب قرار گرفته است.

فقدان «چرخه اقتصاد هنر» در مشهد

رضا مهدوی، هنرمند پیشکسوت و استاد نگارگری، در حاشیه برگزاری هفتمین نمایشگاه گروهی هنرجویان خود در گفت‌و‌گو با شهرآرا با اشاره به قدمت چهل ساله فعالیت هنری، وضعیت اقتصاد هنر در مشهد را نیازمند حمایت‌های جدی و گسترش زیرساخت‌های آموزشی و اقتصادی دانست.

این هنرمند درباره نمایشگاه جاری اظهار کرد: این نمایشگاه، خروجی کار هنرجویان در یک بازه زمانی مشخص است که به صورت دوره‌ای برگزار می‌شود. به دلیل زمان بر بودن تولید آثار نقاشی ایرانی، برگزاری نمایشگاه در این حوزه دشوار است و خوش حالم که هنرجویان من توانسته‌اند تاکنون هفت دوره از این کار را با موفقیت انجام دهند.

مهدوی با تأکید بر اهمیت این سنت هنری گفت: نقاشی ایرانی در واقع بخشی از هویت ما را تشکیل می‌دهد. در هر کشوری، ملت‌ها برای هویت بخشی به فرهنگ خود روی هنر ملی کار می‌کنند و ما نیز به صورت خودانگیخته این راه را ادامه می‌دهیم، اما امیدواریم حمایت‌های بیشتری در کشور برای هنرمندان هنر‌های سنتی انجام شود.

نقد وضعیت اقتصاد هنر در مشهد

مهدوی با وجود ابراز رضایت از استقبال تماشاگران و علاقه‌مندان به هنر در مشهد، از وضعیت اقتصادی این حوزه انتقاد کرد و گفت: استقبال تماشاچی خوب است، ولی متأسفانه چرخه اقتصاد هنر به اندازه کافی راه نیفتاده است. وی افزود: ما در مشهد فعالیت‌هایی مانند نمایشگاه گردانی و مجموعه داری را بسیار کم می‌بینیم. تقریبا نمایشگاهی که برگزار می‌شود صرفا جهت بازدید عمومی است و به ندرت پیش می‌آید که بتوانیم فروش اثر داشته باشیم.

مهدوی با مقایسه وضعیت داخلی با بازار‌های جهانی، یادآور شد: ظرفیت هنر ایرانی به ویژه نگارگری بسیار بالاست؛ حتی اکنون کشور‌های دیگری داعیه دار این هنر هستند و آثار نگارگری را در بازار‌های خود به خوبی به فروش می‌رسانند و هنرمندانشان از نظر مالی در وضعیت خوبی هستند، اما در ایران توجه لازم بر روی این کار انجام نمی‌شود.

این هنرمند درباره ریشه یابی و بهبود وضعیت هنر بیان کرد: باید دانشکده‌های هنر با استادان و امکانات خوب گسترش پیدا کند. ما در مشهد به عنوان دومین شهر مهم ایران، دانشگاه هنر دولتی نداریم و به تبع آن رشته تخصصی نگارگری وجود ندارد. می‌توان در این دانشگاه‌ها به تربیت افرادی نظیر نمایشگاه گردان (کیوریتِر) و گالری دار پرداخت.

وی افزود: باید روی قشر‌هایی از مردم که توانایی خرید آثار هنری دارند کار شود تا تشویق به سرمایه گذاری در هنر شوند. نهاد‌ها و سازمان‌هایی مثل آستان قدس می‌توانند بودجه‌هایی را برای حمایت اختصاص دهند و با برگزاری مرتب جشنواره‌هایی با جوایز خوب و برنامه‌های جانبی، به پویایی این عرصه کمک کنند.

همچنین طبق قوانین موجود، بسیاری از سازمان‌های دولتی باید درصدی از بودجه خود را به خرید آثار هنری اختصاص دهند. مهدوی درباره استقبال نسل جوان نیز تأکید کرد که استقبال جوانان با وضعیت مالی و آینده شغلی این هنر ارتباط مستقیم دارد و اگر جوانان مطمئن شوند که فعالیت هنری بازخورد مالی مناسبی دارد، قطعا بیشتر استقبال خواهند کرد.

لزوم ایجاد گالری‌های حرفه‌ای بیشتر در مشهد

استاد نگارگری درباره ظرفیت‌های نمایش آثار هنری در فضا‌هایی غیر از گالری‌های سنتی (مانند کافه کتاب‌ها یا مجتمع‌های تجاری) گفت: ما باید گالری‌های حرفه‌ای داشته باشیم. گالری یعنی جایی که محل نمایش اثر به صورت حرفه‌ای است و اگر حرفه‌ای فعالیت کند، محل قرارگیری آن اهمیت کمتری پیدا می‌کند.

وی به نقش فضای مجازی اشاره کرد و افزود: در دوران معاصر خوشبختانه امتیاز استفاده از فضای مجازی را داریم. دوستانی که در این نمایشگاه حضور دارند، در فضای مجازی صفحات مخصوص دارند و می‌توانند آثارشان را نمایش دهند. من خودم تجربه تعامل و خرید آثار از دورترین کشور‌های دنیا را در فضای مجازی دارم؛ بنابراین فضای مجازی می‌تواند پررنگ‌تر دیده شود، اما همچنان تأکید می‌کنم که گالری‌های خوب، گالری دار خوب و نمایشگاه گردان خوب در کنار هنرمند خوب، زنجیره‌های اقتصاد هنر را به هم متصل می‌کنند.

نگارگری، صبر زمان بر و روح اصیل ایرانی را در خود دارد

الهام بیک زاده، هنرمند نگارگر که بیش از دوازده سال سابقه فعالیت هنری دارد درحاشیه هفتمین نمایشگاه گروهی «چشم بلورین»، نگارگری را شاخه اصلی کار خود معرفی کرد. وی با اشاره به اینکه در سال جاری تمرکز ویژه‌ای بر روی یکی از زیرشاخه‌های این هنر، یعنی «گل و مرغ»، داشته است، دلیل اصلی ماندگاری خود در این مسیر را اصالت در نقاشی ایرانی دانست. به گفته وی، نقاشی ایرانی یک روحی دارد، اصالتی دارد که من هیچ وقت در هیچ نقاشی دیگری ندیده‌ام. از کودکی مرا مجذوب خود کرد، مخصوصا ظرافت کار که بسیار زمان بر است.

این هنرمند در مقایسه نگارگری با سایر رشته‌ها تأکید کرد: خلق یک اثر در این هنر نیازمند تعهد زمانی طولانی است؛ اثری که ممکن است سه ماه تا یک سال صرف آن شود باعث شده مزیتی همچون صبر، افزایش تمرکز و ایجاد آرامش درونی برای هنرمند به همراه داشته باشد.

نقطه اوج آموزش، هدایت هنرجو به سمت طراحی ذهنی

بیک زاده با وجود اینکه مشهد را قطبی برای هنر نگارگری و دارای استادان برجسته دانست، ابراز نگرانی کرد که این هنر در میان مردم شهر گمنام مانده است. استقبال از این هنر به نسبت هنر‌های دیگر کمتر است، با اینکه هنر اصیل ایرانی است. خیلی‌ها حتی نمی‌دانند نگارگری چیست. این هنرمند هدف خود و همکارانش را تلاش برای ترویج و حفظ این میراث هنری دانست.

وی اشاره کرد که متأسفانه محدودیت‌هایی نیز در نمایش آثار در مشهد وجود دارد، به ویژه آثاری که به سبک استاد فرشچیان خلق شده‌اند، اجازه نمایش عمومی پیدا نمی‌کنند. بیک زاده در پاسخ به این پرسش که سوژه‌های کار چگونه انتخاب می‌شوند، توضیح داد: آموزش‌ها مبتنی بر دو رویکرد مثنی سازی و کار ذهنی است. 

کار مثنی به عنوان مشق برای آموزش و ورود به سبک‌های مختلف (مانند مکاتب گذشته) انجام می‌شود، اما نقطه اوج آموزش، هدایت هنرجو به سمت طراحی ذهنی است. وی یادآورشد: آموزش‌های استاد مهدوی طوری است که شما را وادار می‌کنند طراحی ذهنی انجام دهید و کپی کار نکنید و هنرمندان می‌توانند موضوع‌هایی از اشعار، شاهنامه یا مسائل مذهبی را برای کار‌های ذهنی انتخاب کنند. 

بیک زاده به مقایسه استقبال عمومی از نمایشگاه‌ها پرداخت و گفت: نگارخانه رضوان یکی از بهترین‌ها در مشهد است و استقبال در آنجا بیشتر از نگارخانه‌های دیگر است. اما به طور کلی، استقبال از افتتاحیه نمایشگاه‌های نگارگری حتی نسبت به خوش نویسی هم خیلی پایین‌تر است، با اینکه کار‌های نگارگری تنوع رنگ و لعاب بیشتری دارند.

در ادامه حتما ببینید گزارش تصویری | نمایشگاه گروهی خوشنویسی «محفل عشق»

الهام از استادان کهن و پرهیز از کپی برداری

جواد نقش آفرین دیگر هنرمند که آثارش در نمایشگاه جاری با ترکیبی از سبک‌های معاصر و کلاسیک در حوزه هایی، چون گواش، آبرنگ و طلا به نمایش گذاشته شده است، درباره مسیر هنری خود و دلایل گرایش عمیقش به هنر نگارگری اظهار کرد: حدود بیست سال است که به هنر علاقمند شده‌ام و خیلی از هنر‌ها را از جمله سیاه قلم، رنگ روغن، حتی مجسمه و تا حدودی سفال کار کردم. اما وقتی با نگارگری آشنا شدم، دیدم روحم با این هنرسازگارتر است و در این هنر بیشتر می‌توانم ذوق هنری خود را به نمایش بگذارم.

وی درباره حس وحال خود هنگام خلق اثر هنری توضیح داد: مطمئنا زمانی که مشغول به کار هستم، از دنیای بیرون فارغ می‌شوم و متوجه گذر زمان نمی‌شوم. وقتی که دیگر کار تمام می‌شود و امضا می‌خورد، آن حس خوشایند را نسبت به کارم خیلی دارم. نقش آفرین تأکید کرد: عمده الهام گیری او از کار‌های کلاسیک قاجار و نگارگری دوره‌های صفوی و تیموری بوده است. وی منابع تصویری آن دوران را بهترین معلمان خود دانست و اشاره کرد که با مطالعه آن آثار، هر کدام به تنهایی می‌توانستند معادل ۵۰ تا ۱۰۰ جلسه کلاس درسی باشند.

وی با تأکید بر اصالت هنری خود بیان کرد: تمام طراحی هایم با الهام از دوره تاریخی قاجار به صورت ذهنی بوده است و به هیچ وجه کار کپی ندارم. تأثیر تجربه، استعداد و مطالعه بصری زیاد، در این مسیر مؤثر است.